Zawartość

Hałda szybu Anna

GPS: 49°49'43.021"N 17°43'9.301"E - mapa

 

SZTOLNIA NITTMANNA

W pierwszej połowie XIX w. Johann Nittmann rozpoczął wydobywanie łupków na swoich własnościach w miejscach dzisiejszego przystanku autobusowego w Mokřinkach. Najpierw wydobywał z powierzchu, później wydrążył sztolnię. Wydobywanie przejął po nim jego syn Josef.  Pierwotną kopalnię przy potoku sprzedał właścicielowi majątków Melč, hrabiemu Arz von Wasseg, a po 1840 r. otworzył pod niedalekim wzgórzem Moraberg nowy szyb. Tutaj zaczęła wyrastać wielka łupkowa hałda, na której stały oprócz szybu eksploatacyjnego, również budynki i pomieszczenia administracyjne. Nittman wydobywał tutaj z wielkim sukcesem aż do pięćdziesiątych lat XIX w.                                        

SZYB CARL

Nittmann sprzedał później również i tą kopalnię właścicielowi majątków Melč. Ten dla tamtejszych miejscowych kopalń założył spółkę akcyjną. Wydobycie nie zostało przeruszone nawet wówczas, kiedy kopalnię wraz z bardzo zaniedbanym uzdrowiskiem Janské Koupele kupił w 1884 r. od            Felixa hrabiego Arz von Wasseg za 50 000 złotych opavski przedsiębiorca i budowniczy Carl Weisshuhn. W tym czasie kopalnia łupków przynosiła rocznie 6 000 złotych czystego zysku. Około 1890 r. kopalnia nazwana "Szyb Carl" została rozszerzona, a pod ziemią połączona z kolejnym nowo otwartym wyrobiskiem, nazwanym najpierw po żonie Weisshuhna "Szyb Friderike". Szyb eksploatacyjny stał po lewej stronie, w miejscu które dziś zostało ogrodzone płotem. Nowy szyb, którego hałdy piętrzą się nad skrzyżowaniem w Mokřinkach, w połączeniu z pierwotną kopalnią przynosił już w 1892 r. większy zysk, niż początkowo przewidywano.

SZYB ANNA

W 1908 r., kiedy złoża w Kopalni Carl zostały już wyczerpane, Weisshuhn sprzedał kopalnię hrabiemu Razumovskiemu. Ten, do końca swojego życia do 1917 r., kontynuował wydobycie w kopalni Friderike, którą przemianował na Szyb Anna – „Anna Schacht“ . Później wydobywanie przewzięli po nim jego spadkobiercy. W czasach Czechosłowacjiw wyniku reformy rolnej odebrano im część majątku łącznie z kopalnią.

ANNA SCHACHT. Wydobycie w kopalni było podczas wojny ograniczone, a po wojnie całkowicie zatrzymane. W ostatnich dniach wojny do magazynu materiałów wybuchowych zostało wniesionych  około 1000 kg tego materiału. Miały one służyć do sabotowania miejscowych działań Werwolf. Na szczęście, w zamieszaniu panującym przed nadejściem ofensywy, nie zostały użyte.

KOPALNIA ZA JANA ŘIHÁKA

Ostatnim cieszącym się powodzeniem przedsiębiorcą w Kopalni Anna stał się Jan Řihák z Ołomuńca,                  właściciel kopalni łupków w Velkiej Střelnej i Hrubej Vodzie. Życie Řiháka było przez wszystkie okresy wzlotów i upadków ściśle związane z działalnością przemysłu łupkowego. W latach dwudziestych XX w. przemysł łupków znajdował się w głębokim kryzysie spowodowanym I wojną światową, której przejawem była utrata rynków zbytu i brak węgla do maszyn parowych. Na początku lat trzydziestych na rynku pojawiło się nowe konkurencyjne pokrycie wyrobione na bazie włóknocementu. W 1922 r. Jan Řihák wstąpił do firmy swojego teścia „Josef Prucek – krycie dachów w Ołomuńcu“. Na podstawie umowy rynkowej w miejscowym urzędzie katastralnym w gminie Melč, 8 czerwca i 14 sierpnia 1930 r. kupił obszary leśne, kamieniołom łupkowy (paryfikat) oraz budynek biurowy. Jego działania zmierzały do zajęcia korzystnych i historycznie zbadanych obszarów oraz wykorzystania odpadu łupkowego znajdującego się w okolicy, jako surowiec strategiczny do nowego rozwijającego się przemysłu gramofonowego i gumowego.

Według badań opracowanych przez Jana Řiháka, kompleks złóż znajdujący się na prawym brzegu Moravicy składa się z sześciu pasm złożowych o grubości 6 do 10 m, o północnowschodnim kierunku zapadania się 15 do 20° i nachyleniu warstw 70 do 80° na południowy zachód. Na tym terenie znajdowało się wyjątkowo dobre jakościowo złoże. Łupki mokřinskie o twardości 2,5 do 3,5 stopni w skali Mohsa wykazywały się wysoką jakością, stalowoniebieską barwą i przeważnie gładką powierzchnią na odłupanych płaszczyznach.

W 1931 r. Jan Řihák rozpoczął prace przygotowawcze do przywrócenia wydobycia. Zarządcą kopalni ustanowił doświadczonego Johanna Wiederholta. Naprawiono budynek do obróbki kamienia i przeprowadzono kompletną rekonstrukcję drewnianego szybu eksploatacyjnego. W następnym roku Řihák z sukcesem rozpoczął wydobywanie. W 1932 otworzył również własną kopalnię w Velkiej Střelnej, a w krótkim czasie również te kopalnie zaczęły prosperować. Nową falę upadku przyniosła II wojna światowa. Czescy przedsiębiorcy musieli opuścić tereny Sudetów, a kopalnie w Velkiej Střelnej i Hrubej Vodzie zagrabiła niemiecka firma „Freihernmsdorfer Dachsschierewerke – Werke Tatzel et Comp.“

Po II wojnie światowej kopalnie stopniowo stawały się własnością państwa, ale wydobycia w okolicy nie udało się już przywrócić. 

Wybierz język