Zawartość

Miejska sztolnia

GPS: 49°48'53.938"N 17°42'57.240"E - mapa


MIEJSKA SZTOLNIA

Na początku XX w. rozpoczęto w Zálužnym budowę nowego mostu z funduszy miasta Nové Těchanovice. Aby novotěchanovicka rada gminy uzyskała na ten cel pieniądze, wycięto i sprzedano drzewo z gminnego lasu, który rósł w okolicy obecnego przystanku na ścieżce edukacyjnej. W celu uzyskania dalszych środków do budowy, zdecydowano się również na wydobywanie łupków na leśnej polanie.

Grunt został wydzierżawiony karczmarzowi Franzowi Pollakowi, który wydrążył w tym miejscu tzw. "Gminną sztolnię". Sztolnia liczy 130 m długości, zakończona jest komorą. W miejscu, w którym sztolnia sięga złoża, prowadzą od niej w prawo i lewo dwie sztolnie udostępniające, od których prowadziły kominy do górnego ujęcia.

W czasie II wojny światowej sztolnia miała jeszcze inne znaczenie. Podobnie jak inne sztolnie w okolicy służyła jako schron dla miejscowej ludności. W 1938 r. ukrywali się w niej członkowie Zielonej Gwardii. Byli to młodzi ludzie pochodzący z niemieckich rodzin, którzy odmawiali w czasie mobilizacji zaciągnięcia się do wojska czeskosłowackiego. W 1945 r. korytarze i komory stały się schronieniem dla setek ludzi ukrywających się przed zbliżającą się linią frontu. Ukrywali się wraz ze zwierzętami i najpotrzebniejszymi rzeczami. W podziemnych pomieszczeniach kopalni zostały również ukryte i zamurowane znaczne ilości cennych przedmiotów. Te się jednak po wojnie nie odnalazły, a ludność miejscowa pamięta jedynie o znalezieniu drobnych przedmiotów i materiału wojskowego.

NOVÉ TĚCHANOVICE

Nove Těchanovice stanowią jedną z najstarszych miejscowości w okolicy. Na początku miały przede wszystkim charakter rolniczy z dużymi, do 30 ha gospodarstwami. Z wydobyciem łupków można się tutaj spotkać w czasie przed 1850 rokiem, wówczas „ ...za wójta Engela, przy granicy z Hoferbem, w pobliżu gruntów sąsiadujących z majątkami gospodarzy z Lhotki, został otwarty kamieniołom łupków." Po 1880 r. byłe ziemie wójta wraz z kamieniołomem kupił Josef Gromes. Wtedy, w czasach względnej zamożności i dobrobytu, większość gospodarstw i budynków była pokrywana łupkami, a ich wydobywanie i produkcja pokrycia łupkowego przynosiły wielkie zyski.

Gromes dokupił posiadłość nr 46 znajdującą się w lesie niedaleko kamieniołomu łupkowego, naprzeciwko młyna Hanzla. Budynek został od podstaw przebudowany i stanowił siedzibę dla jego rodziny i firmy. Do posiadłości należały również stajnie znajdujące się w pobliżu, kuźnia i mieszkania dla robotników (berghaus nr 47 na działce nr 83).

Kopalnie z sąsiadującymi nieruchomościami za ustaloną przez sąd cenę 4 500 złotych kupił w 1900 r. Franz Pollak, właściciel novotěchanovickiej karczmy nr 8.

Ten również później otworzył nad rzeką Moravicą nową tzw. sztolnię Pollaka. Pollak był też właścicielem kamieniołomu w Hornigsgrundu w Zálužnym. W sztolni Pollaka wydobywano do końca II wojny światowej. W maju 1945 r. został internowany do vitkovskiego obozu pracy, gdzie wiosną 1946 r. zmarł w wieku 73 lat. Jego sztolnię po wojnie w ramach krajowej administracji przejął Jan Řihák, który po upaństwowieniu kopalni pracował tam jako technik. Kopalnia działała do 1972 r. Na cmentarzu przy kościele w Novych Těchanovicach została pochowana matka przedsiębiorcy Carla Weisshuhna, która mieszkała przy młynie w Zálužnym w nieistniejącym już dziś berghausie nr 11, w którym w latach  1867–1870 firma Weisshuhn miało swoją pierwszą siedzibę.

 

NOVÉ TĚCHANOVICE – VLČKOVSKA KAPLICZKA

Kapliczka jest pokryta ostatnimi wydobytymi łupkami dachowymi w Niskim Jesioniku. Pokrycie wyciosał i obrobił w kopalni Nové Těchanovice-Lhotka pan Miloslav Vlček, jeden z ostatnich starych mistrzów tego zawodu. Łupki te wydobyto i przetworzono we wrześniu 2010 r. 

 

Wybierz język