Zawartość

Młyn - Franz Rotter

GPS: 49°49'10.020"N 17°42'59.760"E - mapa


MŁYN NOVOTĚCHANOVICKI

Najstarsze zachowane informacje o tutejszym młynie pochodzą z pierwszej połowy XVII w. z kroniki nieruchomości na Vikštejnskim państwie. Novotěchanovicki młyn należący do Johana miał dwa spichlerze, a młynarz musiał corocznie zapłacić zwierzchnikowi 6 talarów i wykarmić dwa wieprze. W XVIII w. młyn zmienił właściciela i przeszedł w ręce rodziny Rotterów. W majątku tego młyńskiego rodu pozostał przez kolejne 100 lat.


FRANZ ROTTER I NAJSTARSZE WYDOBYWANIE ŁUPKÓW

W 1801 r. młyn, do którego w tych czasach należało dużo ziemi, objął Josef Rotter, a po nim do 1840 r. Franz Rotter. Właśnie Franz Rotter na swojej ziemi na drugim brzegu rzeki Moravicy rozpoczął przed rokiem 1830 wydobywanie łupków w Zálužnym. Hałda od tej kopalni pozostała do dziś na lewym brzegu rzeki, około 250 m pod mostem.


PÓŹNIEJSZE LOSY MŁYNA

Jeden z późniejszych właścicieli młyna Augustin Mar zginął tragicznie podczas wydobywania łupków. Po jego śmierci młyn kupił przedsiębiorca oderski Gerlich. Ten sprzedał ziemię, a nieruchomości należące do młyna i młyn przekształcił w młyn foluszniczy wyrabiający produkty z wełny i sukna z jego fabryki sukienniczej w Odrach. Młyn foluszniczy prowadził mistrz Vagner. Gerlich był jego właścicielem do 1906 r., gdy nieruchomość została sprzedana młynarzowi Emanuelowi Kaschubie. Ten przekształcił obiekt z powrotem na młyn, który był w jego posiadaniu do I wojny światowej. Po wojnie młyn przekazał swojemu synowi Emanuelowi Kaschubie, który dość dobrze umiał kierować młynem. Dlatego, nawet w czasach kryzysu gospodarczego w latach 1930 i 1931, mógł pozwolić sobie na przebudowę i zmodernizowanie całego młyna z dwoma kołami i urządzeniami mielącymi. Oprócz tego, na terenie młyna wybudował nowy dom mieszkalny nr 31, pensjonat nr 32, a niedaleko nad młyńską tamą daczę. Jego rodzina żyła tutaj do 1946 r., kiedy została wysiedlona do Niemiec. Do młyna już w 1945 r. przyszedł jako krajowy zarządca pan Karel Škrobánek, który zarządzał młynem do czasu, kiedy został upaństwowiony po komunistycznym zamachu stanu w lutym 1948 r. Pan Škrobánek później pracował jako robotnik w miejscowej kopalni łupków. W krótkim czasie po znacjonalizowaniu wstrzymano pracę młyna, a dwupiętrowy budynek przez jakiś czas pełnił rolę magazynu. Obecnie były młyn służy do celów rekreacyjnych.


WYBITNA POSTAĆ Z KORZENIAMI W ZÁLUŽNYM

Miejscowość Zálužné i miejscowa kopalnia Nittmanna są połączone z losami jednej niezwykłej postaci. Mowa tu o amerykańskim malarzu Timowi Allenowi, który żyje i tworzy w mieście Putney w stanie Vermond w USA. W kopalni Nittmanna kiedyś pracował jego praprapradziadek. Pod koniec lat pięćdziesiątych XIX w. górnik Karl Krupitza z małżonką Teresii i dwiema córkami przeprowadził się z Rosic u Brna do Zálužnego. Z rodziną mieszkał w dzisiaj już zburzonym domie czynszowym, berghausie nr 24, stojącym po prawej stronie za mostem przy drodze do Novych Těchanovic. Pracował jako górnik w kopalni Nittmanna. Jego młodsza córka Anna była panną i pracowała w miejscowym młynie. W 1874 r. urodziła córeczkę Marie, a po czterech latach, 3 marca 1878 narodziło się jej drugie dziecko - syn Alois. W żadnym z obu przypadków nie zdradziła imienia ojca. Młody Alois Krupitza po ukończeniu novotěchanovickiej szkoły podstawowej, wyuczył się we Vítkovie na szewca, a następnie otworzył warsztat w Budišovie (dzisiaj Budišov nad Budišovką). Ożenił się z  Marii Schwarzovą, córką miejscowego tkacza, a w 1905 r. urodziła się im córeczka Anna. Po siedmiu latach wyemigrowali do USA. Amerykański malarz Tim Allen jest wnukiem Anny Krupitzovej. W 2009 r. udał się do Europy, a 12 maja odwiedził Zálužné. Szukał tutaj domu rodzinnego swojego praprzodka, szewca Aloisego Krupitzy. Głównym motywem obrazów Tima są drzewa, przede wszystkim brzozy. W lasach vermontskich jest ich dużo, a Tim mówi, że go zawsze fascynowały. Kiedy w 2009 r. stał na brzozami porośniętej hałdzie starej kopalni Nittmanna, zastanawiał się, czy ten swój wewnętrzny stosunek do brzóz nie ma przypadkiem zakodowany w genach po swoich praprzodkach, którzy tutaj żyli i pracowali.  

Wybierz język