Zawartość

Ruiny

GPS: 49°48'53.759"N 17°42'33.541"E - mapa


FENOMEN  TECHNICZNEJ RÓŻNORODNOŚCI

Każda kopalnia lub kamieniołom łupkowy w czasie swojej działalności stanowiły unikalny przykład rozwiązań technicznych wydobywania. Wyjątkowość ta opierała się przede wszystkim na różnorodności złóż łupków, ich kierunku i ułożenia, samej geomorfologii terenu i konkretnych nawiązujących rozwiązań. Rozwiązanie techniczne zależało również od wielkości działki należącej do właściciela kopalni i oczywiście od czasów, w których były wydobywane łupki. Również rozwiązania bazy technicznej kopalni były uzależnione od wymienionych warunków i trzeba było zastosować różne metody. W całym Niskim Jesioniku można zaobserwować ślady po pozyskiwaniu łupków, pod ziemią i na powierzchni.

W miejscach wydobywania z reguły można znaleźć ruiny budynków technicznych. Prawie w każdej kopalni w bezpośredniej bliskości znajdowały się zadaszenia kołowrotów, wyciągarek, później budynki maszyn wyciągowych do wydobywania z kotłami parowymi i maszynowniami, skąd się napędzało środki transportu w postaci skipów, wózków górniczych, platform zawieszonych i późniejszych koszy. Kawałek dalej stały proste drewniane wiaty, ale także murowane budynki służące do obrabiania łupków. W sezonie letnim robotnicy obrabiający łupki wykonywali swoją pracę bezpośrednio na hładach, aby odpady z cięcia nie trzeba było przewozić dalej.

W sztolni Pollaka prace przebiegały przede wszystkim pod ziemią w komorach wyrobiskowych, gdzie się pracowało w sezonie zimowym, a na powierzchnię wędrował już gotowy produkt. Od czasów wprowadzenia wydobycia za pomocą wybuchów, można znaleźć różne rozwiązania magazynowania materiałów wybuchowych i zapalników. Magazyny takie powstawały w odległych opustoszałych korytarzach kopalni, jak również na powierzchni i posiadały różne elementy zabezpieczenia, takie jak drzwi, specjalne lampy, itp. Magazyn zapalników i lontów detonujących budowano na powierzchni, zazwyczaj z jodłowego przeciwpożarowego napuszczonego drewna.

Od czasów oświetlenia lampami elektrycznymi były budowane również akumulatorownie, stanowiące źródło energii elektrycznej.

 

BUDYNKI I RZEMIOSŁA

Do większych kopalń zazwyczaj należały warsztaty stolarskie, cieślarskie, kuźnie oraz warsztaty ślusarskie. Wyrabiało się tam i konserwowało narzędzia potrzebne do wydobywania. Kowal tutaj ostrzył krawędzie ostrz, motyki, kilofy, kuł szpice przecinaków i dłut, naprawiał łopaty, szpadle, skomplikowane wały i łożyska pojazdów i maszyn, itd. Cieśla przygotowywał legary górnicze, naprawiał drewniane wózki, budował proste zadaszenia do obrabiania wydobytego materiału oraz wykonywał wiele innych czynności. W późniejszych czasach, kiedy w kopalni została wprowadzona energia elektryczna, powstał nowy zawód - elektryk górniczy, a wraz z nim warsztat, w którym naprawiano i utrzymywało różne elementy elektryczne. W większych zakładach stały pomieszczenia przeznaczone do przetwarzania łupków - do cięcia i przycinania, szlifiernie, itp., w których ze surowca powstawały różnego rodzaju produkty: toczaki, szlifierki, płytki cięte, kafle, dachówki, tablice do pisania, produkty szlifowane, itp. Specyficzny charakter miały również budynki administracyjne kopalni.

 

PRZYKŁADY GRUP ZAWODOWYCH PRACOWNIKÓW I ZAWODÓW W KOPALNI ŁUPKÓW

(na podstawie księgi górniczej Nové Těchanovice – sztolnia Pollaka w 1950 r.):

Załoga w kopalni: 1 dozorca i równocześnie strzałowy, 3 górników, 2 pomocników górników, 2 woźników

Załoga powierzchni: 1 maszynista, 1 stróż

Pracownicy produkcji: 5 łamaczy

W sumie wówczas w kopalni pracowało 15 pracowników.

 

PRZYKŁAD WIELKOŚCI PRODUKCJI I ZUŻYCIA

W miesiącu marcu 1950 r. zostało wydobytych 377 wózków surowca łupkowego i 392 wózków odpadów. Z tego wyprodukowano 633 sążni dachówki łupkowej.

Zużyto:

  • donarytu - 55 kg
  • detonatorów - 200 szt.
  • prochu strzelnego - 2,5 kg
  • lontów - 50 wieńców
  • karbidu - 140 kg
  • węgla - 20 kg
  • autooleju - 40 l
  • oleju napędowego - 250 l
  • benzyny - 10 l
  • oleju łożyskowego, smaru i wazeliny - po 1 kg.

 

Wybierz język